สัญญาเช่าซื้อในทางธุรกิจ การผ่อนชำระที่ผู้ประกอบการควรเข้าใจ
4 จำนวนผู้เข้าชม |
สัญญาเช่าซื้อในทางธุรกิจ: ความต่างจากการผ่อนชำระที่ผู้ประกอบการควรเข้าใจ
เมื่อกิจการต้องการเครื่องจักร รถบรรทุก หรืออุปกรณ์ราคาสูงแต่ยังไม่พร้อมจ่ายเงินก้อน ทางเลือกที่คุ้นเคยคือการเช่าซื้อ ผู้ประกอบการจำนวนมากมองว่าเช่าซื้อก็คือการผ่อนของ จ่ายไปเรื่อย ๆ จนครบแล้วของก็เป็นของตน ความเข้าใจนี้ถูกเพียงครึ่งเดียว และครึ่งที่เข้าใจผิดคือส่วนที่สร้างปัญหาเมื่อกิจการมีสะดุด
สัญญาเช่าซื้อคือสัญญาที่เจ้าของทรัพย์เอาทรัพย์สินออกให้เช่า โดยให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์นั้นหรือให้ทรัพย์นั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า เมื่อผู้เช่าได้ใช้เงินเป็นจำนวนเท่านั้นเท่านี้คราว ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 572 หัวใจอยู่ตรงนี้ ระหว่างที่ยังผ่อนไม่ครบ คุณอยู่ในฐานะผู้เช่า ไม่ใช่เจ้าของ กรรมสิทธิ์ในเครื่องจักรหรือรถคันนั้นยังเป็นของผู้ให้เช่าซื้ออยู่ กรรมสิทธิ์จะโอนมาก็ต่อเมื่อชำระค่าเช่าซื้อครบถ้วนตามสัญญาแล้ว
สิ่งที่ต้องระวังอย่างยิ่งคือรูปแบบของสัญญา กฎหมายกำหนดว่าสัญญาเช่าซื้อต้องทำเป็นหนังสือ มิฉะนั้นเป็นโมฆะ การตกลงเช่าซื้อกันด้วยวาจาหรือด้วยข้อความสนทนาจึงไม่มีผลเป็นสัญญาเช่าซื้อตามกฎหมาย ซึ่งอาจทำให้สิทธิและหน้าที่ของทั้งสองฝ่ายไม่เป็นไปอย่างที่ตั้งใจไว้
ผลของการที่กรรมสิทธิ์ยังไม่โอนปรากฏชัดที่สุดเมื่อผู้เช่าซื้อผิดนัด ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 574 ให้สิทธิเจ้าของบอกเลิกสัญญาได้ในกรณีที่ผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินสองคราวติด ๆ กัน หรือกระทำผิดสัญญาในข้อที่เป็นส่วนสำคัญ และเมื่อบอกเลิกแล้ว เจ้าของมีสิทธิริบบรรดาเงินที่ได้ใช้มาแล้ว และกลับเข้าครอบครองทรัพย์สินนั้น พูดง่าย ๆ คือของถูกยึดคืน และเงินที่ผ่อนไปแล้วอาจไม่ได้คืน นี่คือความต่างสำคัญจากการซื้อของแล้วผ่อนชำระราคา ซึ่งกรรมสิทธิ์เป็นของผู้ซื้อตั้งแต่ต้นและเจ้าหนี้ได้เพียงสิทธิเรียกเงินที่ค้าง
จุดที่ควรพิจารณาก่อนลงนามจึงมีอยู่ไม่กี่ข้อ ได้แก่ จำนวนงวดและเงื่อนไขที่ถือว่าผิดนัด สิทธิของเจ้าของเมื่อบอกเลิกสัญญา ผลของเงินที่ชำระไปแล้ว และเงื่อนไขหากต้องการปิดบัญชีก่อนกำหนด ที่พบบ่อยคือผู้ประกอบการดูเพียงยอดผ่อนต่อเดือนว่าไหวหรือไม่ไหว โดยไม่ได้อ่านเงื่อนไขการผิดนัดและการยึดทรัพย์ ทั้งที่ในวันที่กระแสเงินสดสะดุดเพียงสองเดือน เงื่อนไขเหล่านั้นคือสิ่งที่ตัดสินว่าเครื่องจักรที่กิจการใช้ผลิตอยู่จะยังอยู่กับคุณหรือไม่
การเช่าซื้อจึงมิใช่การซื้อที่ผ่อนจ่าย หากเป็นการเช่าที่มีคำมั่นว่าจะให้เป็นเจ้าของในวันข้างหน้า ผู้ที่เข้าใจสถานะของตนตั้งแต่วันลงนาม ย่อมประเมินความเสี่ยงและวางแผนกระแสเงินสดได้ต่างจากผู้ที่คิดว่าตนเป็นเจ้าของมาตั้งแต่วันแรก
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปทางกฎหมาย มิใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีใดกรณีหนึ่งโดยเฉพาะ แต่ละกิจการมีรายละเอียดต่างกัน ก่อนตัดสินใจควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพเพื่อพิจารณาข้อเท็จจริงของท่านเป็นการเฉพาะ
