เช็คเด้งไม่ใช่แค่หนี้ แต่กลายเป็นคดีอาญาได้
1 จำนวนผู้เข้าชม |
ความผิดจากการใช้เช็ค: เมื่อเช็คเด้งกลายเป็นคดีอาญา ไม่ใช่แค่หนี้
การทำธุรกิจต้องรับและจ่ายเช็คกันเป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะเช็คลงวันที่ล่วงหน้าที่ใช้แทนการให้เครดิตกัน วันหนึ่งเมื่อเอาเช็คที่รับมาไปขึ้นเงิน แล้วธนาคารปฏิเสธการจ่ายเพราะเงินในบัญชีไม่พอ เจ้าของกิจการหลายคนก็ถอนหายใจแล้วคิดว่าคงต้องไปตามทวงกันต่อ เหมือนลูกหนี้ที่ยังไม่จ่าย ทั้งที่ความจริงเช็คเด้งอาจไม่ใช่แค่เรื่องหนี้ แต่เป็นคดีอาญาได้
พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 กำหนดว่า ผู้ที่ออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย โดยมีลักษณะอย่างเจตนาที่จะไม่ให้มีการจ่ายเงินตามเช็ค หรือออกเช็คทั้งที่รู้อยู่แล้วว่าเงินในบัญชีมีไม่พอจะจ่าย เมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ผู้ออกเช็คนั้นมีความผิดทางอาญา ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งจำทั้งปรับ นี่คือความต่างสำคัญจากหนี้ทั่วไป เพราะการไม่ชำระหนี้เฉย ๆ ไม่ทำให้ใครติดคุก แต่การออกเช็คโดยรู้ว่าเงินไม่พอนั้นกฎหมายมองว่าเป็นความผิดที่มีโทษถึงตัว
แต่มีเงื่อนไขสำคัญที่คนมักเข้าใจผิด คือเช็คนั้นต้องออกเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย ถ้าเป็นเช็คที่ออกเพื่อเป็นหลักประกันเฉย ๆ ไม่ใช่เพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริง หรือเป็นหนี้ที่กฎหมายบังคับไม่ได้ตั้งแต่ต้น การที่เช็คเด้งก็อาจไม่เป็นความผิดตามกฎหมายฉบับนี้ จุดนี้เองที่ทำให้หลายคดีจบไม่เหมือนกัน ทั้งที่ดูเผิน ๆ เหมือนเช็คเด้งเหมือนกัน อีกเรื่องที่ควรรู้คือความผิดตามกฎหมายนี้เป็นความผิดที่ยอมความกันได้ ถ้าสองฝ่ายตกลงชำระหนี้กันเรียบร้อย คดีอาญาก็เป็นอันเลิกกันไป
สำหรับคนที่รับเช็ค สิ่งที่ควรทำเมื่อเช็คเด้งคือเก็บหลักฐานให้ครบ ทั้งหลักฐานว่าหนี้ที่เช็คนั้นชำระเป็นหนี้จริง และใบคืนเช็คที่ธนาคารออกให้ เพราะเอกสารเหล่านี้เป็นฐานได้ทั้งการฟ้องเรียกเงินตามเช็คในทางแพ่ง และการดำเนินคดีอาญา ส่วนคนที่เป็นฝ่ายจ่าย ข้อควรระวังคืออย่าสั่งจ่ายเช็คลอย ๆ ทั้งที่รู้ว่าเงินในบัญชีจะไม่พอในวันที่เช็คถึงกำหนด เพราะสิ่งที่ตามมาอาจไม่ใช่แค่การถูกทวงหนี้ แต่เป็นคดีอาญาและประวัติที่กระทบความน่าเชื่อถือในการทำธุรกิจต่อไป
ที่พบบ่อยคือผู้ประกอบการมองว่าเช็คเป็นเพียงกระดาษแผ่นหนึ่งที่สัญญาว่าจะจ่าย ออกไปก่อนแล้วค่อยหาเงินมาลงบัญชีทีหลัง โดยไม่รู้ว่ากฎหมายให้น้ำหนักกับเช็คมากกว่านั้น เช็คในโลกธุรกิจจึงไม่ใช่แค่คำมั่นว่าจะจ่าย แต่เป็นเอกสารที่ผูกความรับผิดไว้ถึงขั้นคดีอาญา การเข้าใจน้ำหนักของมันก่อนลงลายมือชื่อสั่งจ่าย ย่อมดีกว่าการมารู้ตอนที่ถูกแจ้งความไปแล้ว
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปทางกฎหมาย มิใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีใดกรณีหนึ่งโดยเฉพาะ แต่ละกิจการมีรายละเอียดต่างกัน ก่อนตัดสินใจควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพเพื่อพิจารณาข้อเท็จจริงของท่านเป็นการเฉพาะ
